DÖRDÜNCÜ İMAM Hz. ZEYNEL ABİDİN

Kazım Balaban
Hz. Hüseyin’in oğlu olan İmam Zeynel Abidin, ayrıca İmam Seccad lakaplarıyla da tanınır. Muhtemelen 10 Ocak 659 tarihinde Medine’de doğmuştur. Annesi Şehriban İran şahı Yezdgird’in kızıdır. Hz. Hüseyin’in oğlu Zeynel Abidin ağır hasta olduğu için Kerbelâ’da savaşa katıl(a)madı. Diğer 3 kardeşi Kerbela vakasında şehit olmuştu (1). Ancak bu onun savaşa katılmasının önünde engel değildi. İmametin devamı için Ehli Beyt soyundan birinin hayatta kalması gerekiyordu ve bunun için Hz. Hüseyin’in isteği ile savaşa sokulmadı. Hz. Hüseyin’in şehadetinden sonra Yezid orduları çadırlara saldırdı ve hem çadırları talan etmeye, hem de yakmaya başladılar. Bu arada Hz. Hüseyin’in neslini kurutmak için askerler onu da bulmak ve öldürmek istiyorlardı. Annesi Şehriban ve diğer Ehli Beyt kadınları, Hz. Hüseyin’in ’’ İmametin devamı vasiyetini’’ bildikleri için onu hep birlikte eteklerinin altına saklayarak ilk saldırılardan kurtardılar. Daha sonra askerler talan derdine düştükleri için İmam kurtuldu. Muharrem yası sonrası Alevilerin Kurban kesmelerinin nedeni, Hz. Zeynel Abidin’in hayatta kalmasıdır. Bunun için ’’Allaha Şükür niyetine’’ kurban kesilir, dua edilir. Diğer yaygın inanca göre de, Muharrem sonrası Kurban kesilmesinin sebebi Kerbela şehitlerinin cesetlerinin gömülmesi ve yerlerinin tesbit edilmesidir. Çünkü Yezid orduları Çadırları talan ettikten ve ateşe verdikten sonra, Yezid’in komutanlarından ödül almak için bazı Şehitlerin başlarını keserek beraber götürdüler. Cesetler atların ayakları altında çiğnendikten sonra ortada öylece bırakıldı. Allahın hikmeti ile ertesi günü İmam Zeynel Abidin gelip tüm cesetleri teşhis ettikten sonra, yardıma gelen Beni Esed aşireti mensupları ile birlikte şehitlerin cesetleri defn edildi.  Ancak bir türlü tekrar yakalandı ve diğer Kerbela şehitleri ve harem esirleriyle birlikte Şam’a gönderildi.

Esaret zamanı bittikten sonra Yezid kamuoyunu kendi lehine çevirmek için onu ihtiramla Medine’ye gönderdi. Ancak yıllar sonra Emevi halifesi olan Abdulmelik’in emriyle tekrar yakalanıp zincirle Şam’a getirildi. Daha sonra yine Medine’ye gönderildi. (2)

İmam Zeynel Abidin uzun süre zindan hayatı (hapis) yaşadı veya gözetim altında bulundu. Medine’ye döndükten sonra evinin köşesine çekilip ibadetle ve ilmi eserlerin yazılması ile meşgul oldu. Eserlerinden olan “Sahife-i Seccadiye”  adlı yapıt önemli öğretileri ile 57 dua içermektedir. Eser ayrıca “Al-i Muhammed’in Zeburu” adını almıştır. İmam Zeynel Abidin 33 yıl imamet ettikten sonra Emevi halifesi Hişam’ın emriyle ve Velid bin Abd-ül Melik’in vasıtasıyla 17 Ekim 713 tarihinde Medine’de zehirlenerek şehit edildi (3). Kabri Medine / Baki mezarlığındadır.

Kerbela vakasında Ehli Beyt dostları Şehitler ve Esirler olarak 2 guruba ayrılırlar. Kerbela vakasında Ulu bir dava adına canını verenler büyük bir cesaret ve kararlılık gösterdiler. Geride kalan esirler ise sabır ve kanaat konusunda örnek bir tavır sergilediler. Ayrıca ulu şehitlerin deneyimlerini ve izlenimlerini aktardılar. Geride bıraktıkları mirasa sahip çıkıtlar. İmam Zeynel Abidin bunlardan biridir. O gerk konuşma ve gerekse eserleri ile Emevi zulmü karşısında suskuna kalan halka Kerbela mezalimini aktararak çok önemli bir misyon üstlendi. Konuşmaları ile Şam ve Küfe halkına cesaret aşıladı. Emevi zulmünü konu edinen söylemleri dalga dalga halk içinde yankı buldu ve 3 kıtaya yayılmış koskoca Emevi İmparatorluğu Kerbela Vakasından sadece 70 yıl sonra kağıttan kaplan gibi çöktü. Bu zulmün aktarımında İmam Zeynel Abidin’in çok önemli etkileri olmuştur. Yaratılan bu etki sonucu Emevi taraftarları bile Kerbela olayını savunamaz, üstlenemez duruma düştüler. Yezid’e lanet nidaları dalga dalga yankılanarak 3 kıtaya yayıldı ve Yezit ismi bir küfür, bir hakaret noktasına indirgendi.

İmam Zeynel Abidin bu süreçte 3 ayrı yönelim tercih etti.
1- İmam Zeynel Abidin’in Emevi devlet adamlarına yaptığı zulmü yüzüne haykırarak onları kınaması olayı savunamaz duruma getirmesi,
2- İmam Zeynel Abidin’in bu süreç içinde bazı kandırılmış insanlarla konuşması.
3- İmam Zeynel Abidin’in Küfe, Şam ve Medine’deki halka hitaben yaptığı ve Kerbela vakasını aktardığı konuşmaları.

Emevi devlet adamlarının Yezit’e biat etmeyenleri asi olarak tanımlamaları ve başlarına getirdikleri musibetleri Allahın emri gibi tanıtma kampanyalarına karşı İmam Zeynel Abidin de Kuran’dan örnekler vererek (4) tersini ispat ediyor ve Zalimin Zulmüne karşı çıktıklarını vurguluyordu.
Yezid’in askerlerinden olan Hür bin Yezid-i Riyahi’nin, Hz. Hüseyin tarafına geçerek doğru yolu seçtiğini ve örnek bir davranış gösterdiğini belirterek, zamanında Yezit’i desteklemiş olanların bile ona karşı çıkmalarının çok makül olacağına dikkat çekiyordu. Onun bu cesaretli konuşmaları Kerbela vakasını yaşamış olan diğer Ehli Beyt bendelerine de cesaret ve erdem veriyor, İmama her türlü destek sunuyorlardı. İş o noktaya geld ki Yezid bile tüm sorumlulukları başkalarının üstüne atarak Hz. Hüseyin’i şehit edenlere lanet okumak zorunda kaldı.

Alevi inancında uyulması zorunlu olan kurallardan biri de böylece bu süreçten sonra belirgin olarak ortaya çıkmaya başladı. Bunun adı Tevvela ve Teberra ilkeleridir.
Tevella, Ehli Beyti (Hz. Muhammed ve 12 İmam, 14 Masum Pak ve 17 Kemerbest)  ve onları sevenleri sevmektir. Teberra ise Ehli Beyt’ e düşman olanlara düşman olmak ve onları lanetle anmaktır. Tevella ve Teberra kavramları Alevilikte son derece önemli kavramlardır. Bu kavramlar Alevi inancının temel ilkelerindendir. Bu yüzden Alevi Cem’lerinde Yezit, Muaviye, Mervan.. gibi İslam düşmanlarına lanet okumak en makbul ibadetlerdendir. Cem’ lerde kötülere lanet okunırken aynı zamanda iyilere de rahmet okunur. Bunlar başta Kuran’da ismi geçen ve geçmeyen Peygamberler olmak üzere tüm Nebi’ler, Ulular, Evliyalardır.

(HİCRİ) EHLİ BEYT VE 12 İMAM ÇİZELGESİ  (5)

 

 

İsim

D.Yeri

D. Tarihi

   Annesi

     Babası

V. Tarihi

       Yaşı

       Vefat Yeri

  Vefat Sebebi

 

Hz. Muhammed

 

Mekke

 

17 Rebbiülevvel

 

Amıne

 

Abdullah

 

28 Sefer

 

63

 

Medine

 

Ecel

 

Hz. Fatima

 

Mekke

 

20Cemaziyelahir

 

Hatice

 

Muhammed

 

13 C.evvel

 

23 (1)

 

Medine

 

Üzüntü

 

Hz. Ali

Mekke Kâbe

 

13 Receb

 

Fatma

 

Ebu Talib

 

21 Ramazan

 

63

 

Necef

 

Kılıc Darbesiyle

 

Hz. Hasan

 

Medine

 

15 Ramazan

 

Fatima

 

Hz. Ali

 

28 Sefer

 

47

 

Medine

 

Zehirlenerek

 

Hz. Hüseyin

 

Medine

 

3 Şaban

 

Fatima

 

Hz. Ali

 

10 Muharrem

 

57

 

Kerbela İrak

 

Yezid tarafından

 

Zeynel Abıdin

 

Medine

 

5 Şaban

 

Şehriban

 

Hz. Hüseyin

 

25 Muharrem

 

57

Medine Baki

 

Zehirlenerek

 

Muhammed Bakır

 

Medine

 

3 Sefer

 

Fatma

Zeynel Abidin

 

7 Zilhicce

 

58

Medine Baki

 

Zehirlenerek

 

Cafer’il Sadık

 

Medine

 

17 Rebbiülevvel

 

Necibe

Muhammed Bakır

 

25 Şevval

 

64

Medine Baki

 

Zehirlenerek

 

Musa’i Kazım

 

Medine

 

7 Sefer

 

Hamide

Caferil Sadık

 

25 Receb

 

55

 

Kazimeyn

 

Zehirlenerek

 

Aliy’yül Rıza

 

Medine

 

11 Zilkade

 

Necibe

Musa’i Kazım

 

Seferin sonu

 

55

Meşhed İran

 

Zehirlenerek

 

Muhammed Taki

 

Medine

 

10 Receb

Ümmü Velat

Aliy’yül Rıza

Zilkadenin sonu

 

21

 

Kazimeyn

 

Zehirlenerek

 

Aliy’yül Naki

 

Medine

 

2 Receb

 

Semmane

Muhammed Taki

 

3 Receb

 

42

Samara İrak

 

Zehirlenerek

 

Hasan’ül Askeri

 

Medine

 

8 Rebbiyülahır

 

Hunes

 

Aliy’yül Naki

8

Rebbiülevv el

 

28

Samara İrak

 

Zehirlenerek

 

Muhammed Mehdi

 

Samara

 

15 Şaban

 

Nergis

Hasan’ül Askeri

 

Sır oldu

 

Sır

 

Sır oldu

 

Sır oldu

 
(MİLADİ) EHLİ BEYT VE 12 İMAM ÇİZELGESİ

 

İsim

 

D.Yeri

D. Tarihi

   Annesi

     Babası

V. Tarihi

       Yaşı

       Vefat Yeri

  Vefat Sebebi

 

Hz. Muhammed

 

 

Mekke

 

20 Nisan 570

 

Amine

 

Abdullah

 

8 Haziran 632

 

63

 

Medine

 

Ecel

 

 

Hz. Fatima

 

 

Mekke

 

605

 veya

18 Ocak 609

 

 

 

Hatice

 

 

Muhammed

 

 

22 Kasım 632

 

 

23

 

 

Medine

 

 

Üzüntü

 

 

Hz. Ali

 

Mekke Kâbe

 

21 Mart 598

veya

21 Mart 599

 

 

 

Fatma

 

 

Ebu Talib

 

24 Ocak 661

veya

28 Ocak 661 

 

 

63

 

 

Necef

 

 

Kılıç Darbesiyle

 

 

Hz. Hasan

 

 

Medine

 

 

11 Nisan 624

 

 

Fatima

 

 

Hz. Ali

 

25 Mart 670

Veya

18 Eylül 670

 

 

 

47

 

 

Medine

 

 

Zehirlenerek

 

Hz. Hüseyin

 

 

Medine

 

25 Şubat 625

 

Fatima

 

Hz. Ali

 

10 Ekim 680

 

57

 

Kerbela Irak

 

Yezid tarafından

 

Zeynel Abıdin

 

 

Medine

 

10 Ocak 659

 

Şehriban

 

Hz. Hüseyin

 

17 Ekim 713

 

57

 

Medine Baki

 

Zehirlenerek

 

 

Muhammed Bakır

Medine

 

16 Aralık 676

veya

10 Nisan 677

 

 

 

Fatma

 

 

Zeynel Abidin

 

28 Ocak 733

Veya

28 Mart 733

 

 

58

 

 

Medine Baki

 

 

Zehirlenerek

 

 

Cafer’il Sadık

 

 

Medine

 

 

23 Mayıs 699

 

 

 

Necibe

 

 

Muhammed Bakır

 

10 Mart 765

Veya

22 Ocak 766

 

 

 

64

 

 

Medine Baki

 

Z

Zehirlenerek

 

Musa’i Kazım

 

 

Medine

 

8 Kasım 745

 

Hamide

 

Caferil Sadık

 

1 Eylül 799

 

55

Irak /Bağdat

Kazimeyn

 

Zehirlenerek

 

Aliy’yül Rıza

 

 

Medine

 

29 Aralık 765

 

 

Necibe

 

Musa’i Kazım

 

24 Ağustos 818

 

55

Horasan

Meşhed İran

 

Zehirlenerek

 

Muhammed Taki

 

 

Medine

 

11 Nisan 811

 

Ümmü Velat

 

Aliy’yül Rıza

 

25 Kasım 835

 

21

Irak/Bağdat

Kazimeyn

 

Zehirlenerek

 

Aliy’yül Naki

 

Medine

 

27 Ekim 827

Veya

16 Eylül 829

 

Semmane

 

Muhammed Taki

 

28 Haziran 868

 

42

 

Samara İrak

 

Zehirlenerek

 

 

Hasan’ül Askeri

 

 

Medine

 

27 Ekim 846

Veya

2 Aralık 846

 

 

 

Hunes

 

 

Aliy’yül Naki

 

27 Eylül 873

Veya

2 Ocak 874

 

 

28

 

 

Samara İrak

 

 

Zehirlenerek

 

Muhammed Mehdi

 

 

Samara

 

30 Temmuz 869

 

Nergis

 

Hasan’ül Askeri

 

 

Sır oldu

 

Sır

 

Sır oldu

 

Serdap/Samara Sır oldu

 

Dipnotlar :

1.    Mekatil-ut Talibiyyin, s.52 ve 59. , Kerbela, Murat Sertoğlu ve Hadîkatu’s-Suadâ, Fuzuli
2.    Tezkiret-ul Havas, s.324. İsbat-ül Hüdat, c.5, s.242.
3.    Menakıb-ı İbn-i Şehraşub, c.4, s.176. Delail-ul İmame, s.80. Fusul-ul Mühimme, s.190.
4.    “Allah ölümleri vaktinde canları alır’’ (Zümer : 42)
5.    Ehl-i Beyt ile ilgili doğum ve Hakka yürüme tarihleri konusunda net bir takvim vermek mümkün değildir. Bu çizelge en çok kabul gören tarihleri gözeterek derlenmiştir

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*