TOPLUMSAL KONULAR

Şeyh Bedreddin’in Yaşamı

İsmail Kaygusuz Büyük Bilgin, Hukukçu ve Devrimci Simavna Kadısıoğlu Şeyh Bedreddin Mahmud: Yaşamı, Görüşleri ve Savaşimı 1. Şeyh Bedreddin’in Yaşamı Simavna Kadısıoğlu Şeyh Bedreddin Mahmud’un yaşamına ilişkin en geniş bilgi, torunu Hafız Ali’nin yazmış olduğu manzum Menakıbname-i Şeyh Bedreddin de bulunmaktadır. Ancak bu tür bilgilerin diğer menakıbnamelerde olduğu gibi masalsı yönleri ağır basmakta, ermiş bir veli olarak olağanüstülükler sarmalı içinde ... Devamını Oku »

Karmatiler

“İSLAM BOLŞEVİKLERİ”: KARMATİLER Babek’in ölümü (837) Hurremilerin gücüne vurulan ölümcül bir darbe oldu. Buna rağmen İran’ın batı eyaletlerinde 9.yüzyılın sonlarına kadar yaşamaya  devam ettiler. Bunlar 9.yüzyılda büyük yükseliş gösteren Karmatiliği besledi. Hurremilerin büyük çoğunluğu Karmati oldular. Özellikle Babek-Hurremiliğin merkezi olan Badh sakinleri ve Jibal (Cebel) Kürtlerinin büyük bir bölümünü oluşturan Hurremiler toptan Karmatilere katıldılar. Eğer Karmati öğretisi İran’ın doğu ve ... Devamını Oku »

Zenci Köleler

"ALEVİ AL BASRİ" NAMIYLA ALİ BİN MUHAMMED ÖNDERLİĞİNDE ZENCİ KÖLE-İŞÇİLERİN AYAKLANMASI İsmail Kaygusuz Abbasi İmparatorluğunu sarsan diğer bir toplumsal başkaldırı Zenci kölelerden geldi. 869’dan 883’e kadar tam 14 yıl sürdü. Bu konuda en geniş ve derli toplu araştırmayı  1976’da Paris’te yayınladığı “ıx.Yüzyılda Irak’ta Köleler Ayaklanması” adlı kitabıyla Alexandre Popoviç yapmıştır.[1] Temel aldığımız bu yapıtla birlikte, Louis Massignon’un ‘Birinci İslam Ansiklopedisi’ndeki ... Devamını Oku »

Celali Ayaklanmalarının Maliye Tarihi Açısından Değerlendirilmesi

Yrd. Doç. Dr. Ali Rıza GÖKBUNAR Celal Bayar Üniversitesi, Uygulamalı Bilimler Yüksek Okulu, MAN_SA ÖZET Tarih anlayısı, geçmisin sınırları içinden çıkan ve günümüz olayları ile bir çok yönden baglantıları olan bir açıklama ve yorumlama biçimine dönüsmüstür. Geçmisin sosyal, siyasal, ekonomik boyutlu sorunlarının günümüz açısından yorumlanması ve degerlendirilmesi önemlidir. Rant kollama faaliyetleri ve mali sömürü olayı yüzyıllar boyunca maliye teorisinin sürekli ... Devamını Oku »

Kalender Çelebi Isyanı

(1511-1527 Arası Orta Anadolu’da Meydana Çıkan İsyanların Genel Çizgileri ) Ali Haydar Avcı Osmanlı kaynaklarında “Şah Kalender İsyanı” olarak da anılan Kalender Çelebi olayının boyutlarını derinliğine kavrayabilmek için sanırım 1511-1527 arası Şah Kulu eylemi hariç tamamının başlangış noktası Orta Anadolu olan ve Alevi-Bektaşi toplulukların ağırlığını oluşturduğu eylemlere sanırım kısaca bir göz atmak gerekiyor. Ya­vuz Sul­tan Se­lim 1512 yı­lın­da zor yo­luy­la ... Devamını Oku »

6. Zün­nunoğlu Halil ayak­lan­ma­sı 1527.

Ali Haydar Avcı   1527 yılında Süğlün Koca-Baba Zünnun eyleminin bastırılmasından kısa bir süre sonra ardı arkası kesilmeyen baskı ve kıyımlar nedeniyle Bozok bölgesinde olaylar yeniden patlak verdi. Eylemin öncülüğü Zünnunoğlu diye anılan biri tarafından yürütülüyordu. Etkili olduğu alan: Bozok ve Sivas bölgeleri. Katılımcılar: Hisarbeğli Oymağı, Çiçekli, Ağca Koyunlu, Mesutlu ve bölgede bulunan diğer Alevi-Kızılbaş Türkmen aşiretleri. Sonuç: Kısa sürede sayısı ... Devamını Oku »

5. Süğ­lün Ko­ca-Baba Zünnun ayak­lan­ma­sı 1526.

Ali Haydar Avcı   Süğlün Koca ayaklanması her yönüyle ağır vergiler altında ezilen köylülüğün direniş hareketidir. 1526 yılında Süğlün Koca’ya ektiği topraklar için fazladan 200 akçe vergi yazılmıştı. Bu verginin ağır olduğunu belirten Süğlün Koca görevlilere bunun 100 akçeye indirilmesi dileğinde bulundu. Görevliler Süğlün Koca’nın durumunu dikkate almadığı gibi çevresinde bulunanlara baskı yaptı ve ek olarak aşağılamak amacıyla bir Alevi-Türkmen dedesinin ... Devamını Oku »

4. Şah Ve­li ayak­lan­ma­sı 1519.

Ali Haydar Avcı   Şah Veli, Bozoklu Şeyh Celâl’in müridlerinden biridir. Şeyh Celâl olayı sonrası Bozok bölgesinde Alevi-Kızılbaş toplumuna karşı uygulanan baskı ve kıyımlar sonucu ortaya çıkmış bir harekettir. Özellikle eyleme Keçeci ve Çanağılı Kızılbaşlar büyük destek vermişlerdir. Etkili olduğu alan: Bozok, Tokat, Zile, Turhal, Amasya, Erbaa bölgeleri. Katılımcılar: Bozok, Tokat ve Amasya yörelerinin Kızılbaş köylüleri ve göçebe Türkmen aşiretleri. Sonuç: ... Devamını Oku »

2. Nur Ali Ha­li­fe ayak­lan­ma­sı 1512.

Ali Haydar Avcı   Şah İsmail Hatayi’nin Tokat bölgesinde halifesi olan Nur Ali Halife’nin başlattığı ayaklanma bölgede ortaya çıkan ve isyancıların Tokat’ı ele geçirmesiyle Osmanlı güçlerine büyük sıkıntılar yaşatan kapsamlı bir ayaklanmadır. Etkili olduğu alan: Amasya, Çorum, Bozok, Tokat yöresi, Koyuhisar, Niksar, Kazova ve Sivas bölgesi. Katılımcılar: Bölgenin Alevi-Bektaşi-Kızılbaş toplumu ve baskı altında tutulan Avşar, Varsak, Bozoklu, Karamanlı, Turgutlu, Hamideli’li, Tekeli ... Devamını Oku »

1. Şah Ku­lu Ba­ba ayak­lan­ma­sı 1511.

Ali Haydar Avcı   Bu isyan Teke bölgesinde çıkmasına karşın kısa bir süre sonra Rum eyaletine sıçraması nedeniyle listeye dahil edilmiştir. Tekeli Hasan Halife adında bir Kızılbaş-Alevinin oğlu olan Şah Kulu, babasının ölümü üzerine “Alevi töresine göre toplanan” toplumun seçimiyle onun yerine geçmiş, kısa sürede halkı etkileyerek kendi çevresine geniş bir kitle toplamayı başarmıştır. 1511 yılında sürekli “muhabbet  toplantısı” yaptıkları Teke ... Devamını Oku »