Kış ortası · yöreye göre Ocak sonu ya da 13–15 Şubat
Kış ortasında üç gün tutulur, ardından cem yapılır ve kurban kesilir. Dersim’de Ocak ayının son haftası salı, çarşamba ve perşembe tutulup perşembe akşamı cem yapılır; bazı yörelerde 13, 14 ve 15 Şubat günleri tutulur.
Alevi-Bektaşiliğin en önemli cem erkânlarındandır. Geleneğe göre Hz. Ali’nin doğum günü ve Hz. Ali ile Hz. Fatma’nın evlendiği gündür. Küskünler barıştırılır, nefesler söylenir, semah dönülür ve gece cem açılır.
Karada gezen Hızır ile denizlerdeki İlyas’ın buluştuğu gün olarak bilinir; adı bu iki ismin birleşmesinden gelir. Anadolu’da yazın başlangıcı sayılır, Balkanlardaki Alevi-Bektaşiler bu günü tekkelerde kurban keserek kutlar.
Hicri takvimde bir yıl 354 gün olduğundan bu günler her yıl yaklaşık 11 gün önce gelir.
Muharrem’in on iki günüYas orucu çoğunlukla on iki gün sürer; onuncu gün Âşûrâ, on ikinci gün aşure ile oruç açılır.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10Âşûrâ
11
12Aşure
1–12Muharrem
Oruç
Muharrem orucu (matem orucu)
Muharrem ayının başından itibaren 12 gün
Kerbela’da şehit edilen İmam Hüseyin ve Ehlibeyt için tutulan yas orucudur. Çoğunlukla on iki gün tutulur; bazı yerlerde on, bazı yerlerde on beş güne kadar sürer. Yas boyunca kan dökülmez, eğlenceden ve gösterişten uzak durulur.
Hicretin 61. yılında (M. 680) Muharrem’in onuncu günü Hz. Muhammed’in torunu İmam Hüseyin Kerbela’da şehit edildi. Aleviler o günden beri her Muharrem’de yas tutar.
Aktarıma göre Hz. Muhammed, Hicretin 10. yılında Veda Haccı’ndan dönerken Gadir-i Hum’da durdu; Kur’an’ı ve Ehlibeyt’i emanet etti, Hz. Ali’nin elini kaldırarak “Ben kimin mevlası isem Ali de onun mevlasıdır” dedi.
Hicri takvime bağlı günlerin her yılki tarihleri değişir; yöreden yöreye uygulama farkları da bulunur. Ayrıntılar için kaynak yazılara ve soru-cevap sayfasına bakabilirsiniz.