Rehber

Hacı Bektaş Veli Hünkâr, Makâlât, dergâh ve Ulusoylar

Alevi-Bektaşi yolunun Anadolu’daki piri Hünkâr Hacı Bektaş Veli’nin hayatı, öğretisi, Hacıbektaş’taki dergâhı ve bu dergâhı bugüne taşıyan Çelebiler. Bu sayfadaki bilgiler arşivimizdeki yazılardan derlenmiştir; kaynakların ayrıştığı yerlerde farklı görüşler yan yana verilir ve her bölümün altında dayandığı yazılar listelenir.

01Hacı Bektaş Veli kimdir?

Alevi-Bektaşi geleneğinde Hünkâr, Pir ve Serçeşme diye anılan Hacı Bektaş Veli, arşivdeki yazılarda Anadolu’da Alevi-Bektaşi yolunun kurucusu olarak tanıtılır. İsmail Kaygusuz’a göre soyu Yedinci İmam Musa Kâzım’a uzanır; Seyyid İbrahim-i Sani’nin oğlu Seyyid Muhammed’dir. Kaygusuz, onun Horasan’daki Nişabur’da doğduğunu ve ailesiyle birlikte kenti en geç 1221 Mart’ında, Moğol kuşatmasından hemen önce terk etmek zorunda kaldığını yazar. Aynı yazar, bu soyun onun Türk-Türkmen olmasına engel olmadığını vurgular.

Doğum ve ölüm tarihleri, gençlik yılları ve Anadolu’ya gelişi kaynaklarda farklı anlatılır; bu bölümdeki ayrıntılar büyük ölçüde İsmail Kaygusuz’un yorumlarına dayanır.

Yaşadığı dönem tartışmalıdır. Kaygusuz doğumunu 1200–1209 arasına, ölümünü 1270–1273 yıllarına yerleştirir; 2009’da Ankara’da düzenlenen uluslararası sempozyum da “doğumunun 800. yılı” vesilesiyle yapılmıştır. Kaygusuz, kimi yazarların onu 1240 ya da 1242’de doğmuş, 1327 ya da 1338’de ölmüş gösterdiğini, ancak bu tarihlerin bir belgeye dayanmadığını ileri sürer. Hayatına dair en geniş anlatım, 15. yüzyılın sonunda Uzun Firdevsi’nin yazıya geçirdiği Velayetname’dir; Kaygusuz bu metindeki keramet anlatılarının yazıldığı dönemin siyasetine göre biçimlendiğini düşünür.

Kaygusuz’un en çok tartışılan tezi, Hacı Bektaş’ın bir Bâtıni dai olduğudur. Ona göre Nişabur’dan çıkan aile Kuhistan’daki Nizari İsmaili kalelerine sığınmış, genç Hacı Bektaş on yılı aşkın bir süre bu çevrede yetişmiş ve otuz yaşlarında Rum diyarına, yani Anadolu’ya gelmiştir. Kaygusuz, Abdülbaki Gölpınarlı’nın da onu bâtıni inanışların yayıcısı olarak nitelediğini aktarır. Aynı yazara göre Hünkâr, çevresindeki Hristiyan halkla dostça ilişkiler kurmuş; dergâhı her inançtan insana açık tutmuştur.

Kaynakİsmail Kaygusuz, “Anadolu’da Alevi-Bektaşi Yolunun Kurucusu Hünkâr Hacı Bektaş Veli”İsmail Kaygusuz, “Hacı Bektaş Veli’yi Doğru Tanıyor muyuz?”“Uluslararası Hacı Bektaş Veli Sempozyumu” (2009 programı)

02Pir’i Hoca Ahmet Yesevi miydi?

Geleneksel anlatı, özellikle Velayetname, Hacı Bektaş’ın Ahmet Yesevi’nin halifesi Lokman Perende’den el aldığını söyler. Arşivdeki bir söyleşide Veliyettin Ulusoy da Horasan Postu’nun Hacı Bektaş’a, Horasan’dan ayrılırken Lokman Perende tarafından Ahmet Yesevi’yi temsilen verildiğini belirtir. Namık Kemal Zeybek ise 2010’da bir gazetede yayımlanan yazılarında Yesevi’nin Hünkâr’ın piri olduğunu tartışmasız bir gerçek olarak savunmuş; Yesevi’nin 126 yıl yaşadığını öne sürerek ikisinin karşılaşmasının mümkün olduğunu yazmış, bu görüşünü Fevaid’deki anlatılarla da desteklemeye çalışmıştır.

İsmail Kaygusuz bu görüşe karşı çıkar. Ona göre Yesevi, Hacı Bektaş’ın kabul edilen doğum tarihinden yaklaşık kırk yıl önce ölmüştür; 126 yıllık ömür ise yeraltındaki bir çilehaneyi anlatan menkıbeye dayanır. Kaygusuz, Velayetname’den çok önce yazılan Eflaki’nin eserinde Hacı Bektaş’ın Baba Resul’ün (Baba İlyas) halifesi olarak geçtiğini, Elvan Çelebi’nin menakıbnamesinde ise Yesevi’nin hiç anılmadığını hatırlatır. Cem erkânında Yesevi adına bir post ya da hizmet bulunmamasını ve Makâlât’ta adının geçmemesini de kanıt olarak gösterir.

Kaygusuz’a göre Yesevi bağlantısı, Velayetname’nin yazıldığı 15. yüzyıl sonundaki Osmanlı siyasetinin ürünüdür; dört kapı kırk makam öğretisi de Divan-ı Hikmet’e Makâlât’tan aktarılmıştır. Kaygusuz, Divan-ı Hikmet’in yazılış tarihinin 17. yüzyıldan geriye gitmediğini de ileri sürer. Yazar, Yesevi’yi önemsediğini ve ona karşı olmadığını, yalnızca bu ilişkinin tarihsel olarak kurulamayacağını savunduğunu belirtir. Böylece arşivde iki görüş yan yana durur: geleneğin ve postnişinin aktardığı Yesevi–Lokman Perende zinciri ile bu zinciri sonradan kurulmuş sayan yaklaşım.

Kaynakİsmail Kaygusuz, “Hacı Bektaş’ın Pir’i Gerçekten Hoca Ahmet Yesevi midir?”İsmail Kaygusuz, “1. Horasan Postu – Pir Hünkâr Hace Bektaş Veli”“Alevi Dosyası IV: Veliyettin Ulusoy” (söyleşi)

03Babai ayaklanmasıyla ilişkisi

1240’taki Baba İlyas–Baba İshak ayaklanması, Hacı Bektaş’ın hayatındaki en tartışmalı konulardan biridir; Kaygusuz bu hareketi Anadolu tarihinin o güne değin gördüğü en büyük halk ayaklanması olarak niteler. İsmail Kaygusuz’un aktardığına göre Âşıkpaşazade, Hacı Bektaş’ın kardeşi Menteş’le birlikte Baba İlyas’ı görmek için Horasan’dan Sivas’a geldiğini, Menteş’in orada öldürüldüğünü, Hacı Bektaş’ın ise Kırşehir ve Kayseri üzerinden Karaöyük’e gittiğini anlatır. Mevlevi yazar Eflaki de 1353’te yazdığı Ariflerin Menkıbeleri’nde onu Baba Resul’ün has halifelerinden sayar.

Hacı Bektaş’ın Babai ayaklanmasına katılıp katılmadığı tartışmalıdır: Ocak ve Melikoff katılmadığını, Kaygusuz ise bilinçli bir kararla savaş dışında bırakıldığını savunur.

Ahmet Yaşar Ocak ve İ. Melikoff, Elvan Çelebi’nin 14. yüzyılda yazdığı menakıbnamedeki beyitlere dayanarak Hacı Bektaş’ın ayaklanmada rol almadığı sonucuna varır. Kaygusuz aynı beyitleri farklı okur: Ona göre Hacı Bektaş hareketin içindeydi; Malya yenilgisinden kısa süre önce alınan bir kararla, yolu ve erkânı sürdürmek üzere bilinçli olarak savaşın dışına çıkarılmış ve Kendek’teki Bereket Hacı’nın yanına gönderilmiştir. Kaygusuz, kırımdan kurtulan Babai halifelerinin daha sonra onun çevresinde toplanmasını da bu yorumun dayanağı sayar.

Geleneksel bilgiye göre Hacı Bektaş, Sulucakarahöyük’te Çepni Türkmenlerinden Yunus Mukri’nin yanında kalmıştır. Kaygusuz ise Elvan Çelebi’nin verdiği bilgilerin onun önce Kendek’te olgunlaştığını, ardından Bereket Hacı’nın tavsiyesiyle Sulucakarahöyük’e geçtiğini gösterdiğini düşünür. Yazara göre Hünkâr, Babai geleneğinden gelmekle birlikte bu geleneği yeni bir ayaklanmaya dönüştürmemiş, önceliği Moğol istilasının yıktığı düzende birlik sağlamaya vermiştir. Kaygusuz’a göre Sulucakarahöyük, Hünkâr’ın ölümüne kadar yirmi yılı aşkın bir süre siyasal bir merkez işlevi de görmüştür.

Kaynakİsmail Kaygusuz, “Hacı Bektaş ve Babai Ayaklanması”İsmail Kaygusuz, “Hacı Bektaş Veli’yi Doğru Tanıyor muyuz?”

04Makâlât ve öğretisi

“Yel esmese dâneler samandan ayrılmaz.”

Virânî Baba’nın İlm-i Cavidan’ında Makâlât’tan aktarılan söz (İsmail Kaygusuz’un yazısından)

Hacı Bektaş Veli’ye ait olduğu kabul edilen eserlerden bütünüyle elimizde olanı Makâlât’tır (Sözler). İsmail Kaygusuz’a göre eserin Hünkâr tarafından mı Arapça yazıldığı, yoksa sözlerinin başkasınca mı kitaplaştırıldığı kesin bilinmemektedir. Onun sağlığında metni Türkçeye çeviren, Molla Sadeddin diye de bilinen halifesi Said Emre’dir; günümüze ulaşan düzyazı nüshalar bu çevirinin kopyalarıdır. Kaygusuz, Fevaid ve Şathiyye gibi metinlerin bir kısmını kuşkulu bulur; Besmele şerhi ile Makâlât-ı Gaybiyye adlı kitapların ise ona ait olamayacağını düşünür.

Makâlât’ta insanlar dört bölükte ele alınır: abidler (şeriat ehli), zahidler (tarikat ehli), arifler (marifet ehli) ve muhibler (hakikat ehli). Eserde şeriat, tarikat, marifet ve hakikat adlarıyla dört kapı ve bunların onar makamından oluşan kırk makam açıklanır. Kaygusuz’a göre şeriat kapısının on makamı eseri bir şeriat kitabı yapmaz; bu bölüm abidlere yönelik bir uyarıdır ve Hünkâr asıl olarak arifler ile muhiblerin önderidir. Yazar, 1314 tarihli bir Arapça nüshada müstensihin metni değiştirdiği yerleri de örneklerle gösterir.

Kaygusuz’un Makâlât’tan aktardığı sözler aklı ve bilgiyi öne çıkarır: akıldan yararlanmayı bilene gizli bir şey olmadığı ve insan için en önemli ibadetin doğruluk ile insan sevgisi olduğu bunlar arasındadır. Eserin Hünkâr’a aidiyetine kanıt olarak, 14. yüzyıl sonunda Kızıldeli Sultan dervişi Sadık Abdal’ın divanında Makâlât’ın övüldüğünü ve pirin Makâlât’ının kendilerine yettiğini söyleyen beyitler bulunduğunu, 16. yüzyıl ozanı Virânî Baba’nın da ondan alıntı yaptığını gösterir.

Kaynakİsmail Kaygusuz, “Makâlât-ı Hacı Bektaş Veli”İsmail Kaygusuz, “Sâdık Abdâl Dîvânı’nda Hacı Bektaş Veli, Dergâh ve Makâlât”İsmail Kaygusuz, “Hünkâr Hacı Bektaş Veli, Makâlât, Dergâhın Dünü ve Yarını”

05Sulucakarahöyük’ten Hünkâr Dergâhı’na

Kaygusuz’a göre Hacı Bektaş, 1250’lerin başında bugünkü Hacıbektaş’ın bulunduğu Sulucakarahöyük’te bir hânkâh kurdu; bu yapı yirmi yıl içinde “Ulu Padişah Kapısı” anlamına gelen Hünkâr Dergâhına dönüştü. Velayetname’ye göre burada 360 halife ve 36 bin derviş yetişmiş, bunlar Anadolu’nun dört bir yanına dağılarak cemleri yürütmüştür. Kaygusuz, seyyid ocaklarının pirlerinin de Hünkâr’ı büyük mürşid tanıyıp dergâha bağlandığını yazar. Ali Haydar Avcı’nın açıklamasıyla Serçeşme, suyun gözü yani ana kaynak demektir ve Anadolu’da Hacı Bektaş Dergâhı için kullanılır.

Hünkâr’ın evli olup olmadığı ve postun ondan sonra kime geçtiği, Çelebi ve Babagan kolları arasında yüzyıllardır farklı anlatılır.

Hünkâr’ın ölümünden sonraki dönem için kaynaklar ayrışır. Kaygusuz’a göre postta önce eşi Kadıncık Ana (Kutlu Melek) oturmuş, ardından dergâhın yönetimi Abdal Musa’ya geçmiştir. Gülağ Öz’ün aktardığı geleneğe göre ise posta İdris Hoca’nın oğlu Hızır Balı geçmiş, onu Resul Balı, Yusuf Balı ve Balım Sultan izlemiştir. Öz’ün yazısına göre son Dedebaba Bedri Noyan Hacı Bektaş’ın evlenmediğini söyler; Çelebiler (Ulusoylar) ise kendilerini onun bel evladı sayar, Dedebabalar yolun yol evladı eliyle sürdüğünü kabul eder.

Gülağ Öz’e göre Balım Sultan 1501’de II. Bayezid tarafından postnişinliğe getirilmiş, Bektaşiliğin edep ve erkânını düzenlediği için “Pir-i Sani” diye anılmıştır. Ondan sonra posta geçen Kalender Çelebi, Ali Haydar Avcı’nın anlatımıyla 1527 baharında Orta Anadolu’yu saran büyük bir ayaklanmanın önderi oldu; Avcı bu hareketi ağır vergi ve baskılara karşı bir tepki olarak değerlendirir. Ayaklanma 22 Haziran 1527’de bastırıldı ve Kalender Çelebi öldürüldü. Öz ve Kaygusuz’a göre 1551’de posta Sersem Ali Dedebaba getirildi; Kaygusuz bunu dergâhın Hacı Bektaş evlatlarının elinden alınması olarak yorumlar.

Kaygusuz’a göre 17. yüzyıldan itibaren dergâh vakıf düzeni içinde yönetildi ve Çelebi ailesi fermanlarda Hacı Bektaş evladı olarak tanındı. 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıyla Bektaşi tekkeleri kapatıldı. Veliyettin Ulusoy’un anlatımıyla o dönemin postnişini Hamdullah Çelebi Kırşehir şeriat mahkemesinde idamla yargılandı ve sonunda Amasya’ya sürgün edildi; dergâhın avlusuna bir cami yaptırıldı ve Nakşibendi şeyhleri gönderildi. Bu yargılamanın tutanaklarından bir bölüm arşivde de yayımlanmıştır.

Kaynakİsmail Kaygusuz, “Hünkâr Hacı Bektaş Veli, Makâlât, Dergâhın Dünü ve Yarını”İsmail Kaygusuz, “Hacı Bektaş ve Babai Ayaklanması”Gülağ Öz, “3. Ekmekçi Postu – Balım Sultan”Ali Haydar Avcı, “Kalender Çelebi İsyanı”“Posta Gazetesinde Yayınlanan Veliyettin Ulusoy Söyleşisi” (sunan: Ahmet Koçak)“Hamdullah Çelebi: Biz Müslümanlar, Siz Ehl-i Sünnetler” (Kırşehir mahkemesi tutanakları)

06Çelebiler, Ulusoylar ve Veliyettin Ulusoy

Hacı Bektaş Veli’nin soyundan geldiklerini söyleyen Çelebiler, bugün Ulusoy soyadıyla bilinir. Veliyettin Ulusoy’un Posta gazetesinin sorularına verdiği yanıtlarda aktardığına göre Feyzullah Çelebi’nin oğlu Ahmet Cemalettin Çelebi (1862–1921), 1904 tarihli bir fermanla vakfın mütevelliliğine getirildi; Mustafa Kemal’i 23 Aralık 1919’da Hacıbektaş’ta ağırladı ve ilk Meclis’e Kırşehir milletvekili olarak girdi. Ölümünden sonra kardeşi Veliyettin Çelebi (1867–1940) postnişin oldu. Ulusoy onu “Hürremi” mahlasıyla şiirler yazan, hattat bir bilgin ve tekke ile zaviyeleri kapatan 677 sayılı kanundan önceki son Hacıbektaş Çelebisi olarak anlatır.

Bu bölümdeki aile tarihi ve görüşler, Veliyettin Ulusoy’un söyleşilerinde kendi anlatımıyla aktarılmıştır.

Arşivdeki yazılarda Hacı Bektaş Veli Dergâhı ve Serçeşme postnişini olarak anılan Veliyettin Hürrem Ulusoy, Milliyet’e verdiği ve arşivde “Alevi Dosyası” başlığıyla yer alan söyleşide aktarıldığına göre 1942’de Hacıbektaş’ta doğdu. Kayseri’de liseyi bitirdikten sonra yükseköğrenimini Almanya’da, Konstanz’da yaptı; 1974’te Türkiye’ye döndü ve Hacıbektaş Belediyesi Fen ve İmar İşleri Müdürlüğü’nden 2002’de emekli oldu. Aynı söyleşide postnişinliği çok yüce bir makam olarak tanımlayan Ulusoy, kendilerinin bu yolun yalnızca bir hizmetkârı olduğunu söyledi.

Ulusoy söyleşilerinde Hünkâr’ı bütün ocakların bağlandığı yolun piri olarak tanımlar ve geçmişte dede, baba ve dervişlerin dergâhtaki postnişinden icazet almasının gelenek olduğunu belirtir. Posta gazetesine verdiği yanıtlarda dedeliğin yalnızca soyla kazanılamayacağını, analık kurumunun Kadıncık Ana’dan kaldığını ve inanç önderlerinin siyasetten uzak durmasının daha hayırlı olduğunu düşündüğünü söyledi. Söyleşinin gazetede kısaltılarak yayımlandığını belirten Ahmet Koçak tam metni yayımlamıştır. Ulusoy, 2013’te Demokrat Haber’e verdiği söyleşide de Hünkâr’ın yetmiş iki millete bir nazarla bakma öğüdünü hatırlatarak devletin inançlar karşısında tarafsız olması gerektiğini ifade etti.

Kaynak“Posta Gazetesinde Yayınlanan Veliyettin Ulusoy Söyleşisi” (sunan: Ahmet Koçak)“Alevi Dosyası IV: Veliyettin Ulusoy” (söyleşi)Ahmet Koçak, “Veliyettin Ulusoy ile Bir Söyleşi”

07Serçeşme’de 12 post ve Horasan Postu

Bektaşi erkânında meydanda on iki post bulunur. Yağmur Say’ın aktardığına göre bu postlar on iki imamın hatırasını yansıtır ve her biri Bektaşilerce kutsal sayılan bir büyüğe bağlanır; sonuncusu, Hızır’ı temsil eden Mihmandar Postudur. Arşivdeki “Serçeşme’de 12 Post” dizisinde Horasan Postu Hacı Bektaş Veli’ye, Ekmekçi Postu Balım Sultan’a, Nakip Postu Kaygusuz Abdal’a, Meydancı Postu Sarı İsmail Sultan’a, Ayakçı Postu Abdal Musa Sultan’a ve Mihmandar Postu Hızır’a ayrılmıştır.

Veliyettin Ulusoy’a göre on iki post simgeseldir ve hizmetlerin temsil edildiği postların tamamı Hacı Bektaş Veli’ye ait olan Horasan Postuna bağlıdır. Ulusoy, bu postun Hz. Ali’den geldiğine inanıldığını, pir makamı olduğu için kimsenin bu posta oturamadığını belirtir. Ulusoy’a göre post bir simgedir ve oturma yetkisi bu makama layık görülen, toplumca da kabul edilen kişilere aittir. Postu temsil edenler arasında en çok Kalender Çelebi’den etkilendiğini, onun toplumu ve inancı için haksızlıklar karşısında canını ortaya koyduğunu da söyler.

Postların adı ve sırası süreklere göre değişebilir. Ayhan Aydın’ın Elmalı’daki Abdal Musa Dergâhı’nda izlediği cemde Hünkâr’ın piri olduğu post Baba Postu diye anılır; Kaygusuz Abdal Postu orada Pervane Postu olarak geçer, Aşçı Postu’nun piri Kızıldeli Sultan, Gözcü Postu’nun piri Karacaahmet Sultan’dır. Aynı yazıda Güvende Postu’nun bazı süreklerde farklı bir imama bağlandığı belirtilir ve bu cemde on iki postun on iki hizmetinin Babagan erkânına göre eksiksiz yerine getirildiği anlatılır.

KaynakYağmur Say, “12. Mihmandar Postu – Hızır Aleyhisselam”İsmail Kaygusuz, “1. Horasan Postu – Pir Hünkâr Hace Bektaş Veli”“Alevi Dosyası IV: Veliyettin Ulusoy” (söyleşi)Ayhan Aydın, “Abdal Musa Dergâhı’nda Kaygusuz Abdal Erkânı Sürülüyor”

08Dergâh bugün: birlik toplantıları ve sempozyum

“Yetmiş iki millete bir nazarla bak.”

Hacı Bektaş Veli’nin düsturu, Dergâh’ta Birlik toplantısının tavsiye kararlarında anıldığı biçimiyle

Veliyettin Hürrem Ulusoy, Aralık 2010’dan itibaren dedeler, analar, babalar, zakirler ve kurum yöneticileriyle bölge toplantıları düzenledi; ilki 26 Aralık 2010’da Antalya’da, ikincisi 21 Ocak 2011’de Mersin’de yapıldı. Ulusoy, bu toplantıları önceden duyurmamalarının nedenini, Dedegan–Babagan–Çelebi ayrışmasının ve erkân sorunlarının kamuoyu önünde tartışılmasının çözüme katkı sağlamaması olarak açıkladı. Mersin cemevindeki konuşmasında dede, ana, baba ve zakir eğitimi, cemlerin ve cenaze hizmetlerinin yol kurallarına göre yürütülmesi ve Alevilik üzerine bilimsel çalışmaların desteklenmesi gibi öneriler sıraladı.

Ulusoy’un çağrı metnine göre Anadolu ve Avrupa’da otuzu aşkın toplantının ardından 10–11 Eylül 2011’de Hacıbektaş Kültür Merkezi’nde basına kapalı Dergâh’ta Birlik toplantısı yapıldı. Açış konuşmasında Ulusoy, en sık dile getirilen sorunlar arasında erkânın unutulmasını, ocaklarla bağın kopmasını, yolun gençlere aktarılamamasını ve birliğin sağlanamamasını saydı. Tavsiye kararlarında postnişine bir Dergâh Kurulu ile bir Danışma Kurulu kurması, erkânları yeniden ele alması ve dede ile zakir eğitimine başlaması önerildi; mürşit ocaklarının birbirine eşit olduğu ilkesi de vurgulandı.

Arşivde bu girişimi destekleyen yazılar da yer alır: İsmail Kaygusuz, postnişinin başkanlığında en az on iki seyyid ocağı temsilcisinden oluşacak bir Yüksek Dergâh Kurulu önerir; Murtaza Demir bölge toplantılarını birlik için bir umut olarak değerlendirir. Ulusoy’un Posta söyleşisine göre Hacı Bektaş Veli Külliyesi Kültür Bakanlığı’na bağlı müze statüsündedir ve Ulusoy, Hacıbektaş’a ayrıca bir cem ve kültür evi yapılması gerektiğini söylemiştir. Akademik ilgi de sürer: 19–21 Ekim 2009’da Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde, doğumunun 800. yılı vesilesiyle uluslararası bir Hacı Bektaş Veli sempozyumu düzenlenmiştir.

KaynakVeliyettin Hürrem Ulusoy, “Serçeşme’nin Yeniden Yapılanma Önerileri”“Serçeşme Postnişini Veliyettin Ulusoy Efendi’nin Mersin Cemevi Konuşması”Veliyettin Hürrem Ulusoy, “Dergâh’ta Birlik” (toplantı çağrısı)Veliyettin Hürrem Ulusoy’un “Dergâh’ta Birlik” toplantısını açış konuşması“Dergâh’ta Birlik Toplantısının Tavsiye Kararları”İsmail Kaygusuz, “Hünkâr Hacı Bektaş Veli, Makâlât, Dergâhın Dünü ve Yarını”Murtaza Demir, “Aleviler; Serçeşme’den Peyik Geldi!”“Posta Gazetesinde Yayınlanan Veliyettin Ulusoy Söyleşisi” (sunan: Ahmet Koçak)“Uluslararası Hacı Bektaş Veli Sempozyumu” (2009 programı)

09Arşivdeki kaynaklar

Bu sayfa arşivdeki yazarların aktardıklarının özetidir. Kaynaklarda ayrıntılar ve uygulamalar ocaktan ocağa, yöreden yöreye farklılık gösterebilir; ayrıntı için kaynak yazılara başvurunuz.

Önce bunları okuyun

Makâlât-ı Hacı Bektaş Veli*

Kaygusuz’un TÜYAP’ta yaptığı yeni kitabını tanıtım konuşması: MAKÂLÂT-I HACI BEKTAŞ VELİ* İsmail Kaygusuz 1) Makâlât’ın Yazılış Üzerine Makâlât’ı, Hacı Bektaş’ın bizzat kendisi mi Arapça yazmıştır, yoksa kendisinden…

8 dk okuma

Alevi Dosyası IV Veliyettin ULUSOY

"Mustafa Kemal’in 29 Ekim 1923’ten dört yıl önce" O mutlu günün ilanına kadar aramızda kalmak kaydıyla"diyerek Cumhuriyet’i ilan edeceğini açıkladığı Cemalettin Ulusoy, Hacıbektaş postnişini Veliyettin Ulusoy’un dedesi.…

10 dk okuma